किसनबहादुर वि.क.
मानिसको जीवनमा धर्म, आस्था, विश्वास र संस्कारको आफ्नै महत्व हुन्छ। तर मेरो विचारमा मानिसको वास्तविक पहिचान उसले कुन धर्म मान्छ भन्ने कुराले मात्र होइन, उसले समाज र मानवताका लागि कस्तो कर्म गर्छ भन्ने कुराले निर्धारण गर्छ। त्यसैले म भन्छु— धर्म मान्दिनँ, कर्म मान्दछु।
जीवनमा सफलता केवल भाग्यको भरमा प्राप्त हुँदैन। भाग्यलाई दोष दिएर बसिरहने मानिसले आफ्नो सम्भावनालाई आफैं सीमित गरिरहेको हुन्छ। परिस्थितिले बाटो कठिन बनाउन सक्छ, तर निरन्तर मेहनत, इमानदारी, साहस र सही कर्मले त्यो बाटो परिवर्तन गर्न सकिन्छ। भाग्यले होइन, आफ्नै कर्मले जीवन बदलिन्छ।
हामी धेरै कुरा बोल्छौँ। ठूलाठूला आदर्शका कुरा गर्छौँ । नैतिकताको भाषण दिन्छौँ र आफूलाई असल देखाउने प्रयास गर्छौँ। तर मानिसको वास्तविक मूल्य उसको बोलीमा होइन, उसको व्यवहारमा देखिन्छ। शब्दले होइन, कर्मले मानिसको वास्तविक परिचय दिन्छ।
कसैलाई दुःखमा सहयोग गर्नु, कमजोरलाई साथ दिनु, अन्यायको विरोध गर्नु, श्रमको सम्मान गर्नु, कसैको अधिकार नखोस्नु र आफूले सकेसम्म अरूको जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्नु—यी नै वास्तविक मानवताका कर्म हुन्। पूजा–प्रार्थना गरेर बाहिर निस्किएपछि यदि हामीले मानिसलाई अपमान गर्छौँ, गरिबलाई हेप्छौँ, कमजोरमाथि अन्याय गर्छौँ र आफ्नो स्वार्थका लागि अरूलाई दुःख दिन्छौँ भने हाम्रो धार्मिकता केवल बाहिरी प्रदर्शनमा सीमित हुन्छ।
त्यसैले पूजा–प्रार्थना सँगै असल कर्म पनि आवश्यक छ। मन्दिर, मस्जिद, चर्च वा अन्य धार्मिक स्थलमा पुग्नु जति महत्वपूर्ण छ, त्यति नै महत्वपूर्ण छ—मानिसको दुःख बुझ्नु, भोकालाई खाना दिनु, निराशलाई आशा दिनु र अन्यायमा परेकालाई साथ दिनु।
मानवता कुनै एउटा धर्मको सम्पत्ति होइन। मानवता सबै मानिसको साझा जिम्मेवारी हो। धर्मले मानिसलाई असल बन्न प्रेरणा दिन्छ भने त्यसको वास्तविक परीक्षा पनि उसको व्यवहारमै हुन्छ। हामीले अरूलाई परिवर्तन गर्नुअघि आफूलाई परिवर्तन गर्नुपर्छ। भाग्यको प्रतीक्षा गर्नुभन्दा कर्मको बाटो रोज्नुपर्छ। प्रशंसाको खोजी गर्नुभन्दा समाजका लागि उपयोगी बन्नुपर्छ।
अन्ततः मानिससँग उसको नाम, पद, सम्पत्ति वा प्रतिष्ठाभन्दा पनि उसको कर्मको इतिहास बाँकी रहन्छ।
