काठमाडौं । नेपालमा प्रत्येक वर्ष जेठ २१ गते जातीय भेदभाव तथा छुवाछूत उन्मूलन राष्ट्रिय दिवस मनाइन्छ। वि।सं। २०६३ जेठ २१ गते नेपाल सरकारले देशलाई छुवाछूतमुक्त राष्ट्र घोषणा गरेको ऐतिहासिक दिनको स्मरणमा यो दिवस मनाउने गरिन्छ।
यो दिवसले नेपाली समाजमा विद्यमान जातीय विभेद, छुवाछूत तथा सामाजिक बहिष्करणका विरुद्ध जनचेतना फैलाउने, समानता र सामाजिक न्यायको पक्षमा आवाज उठाउने तथा संविधानले सुनिश्चित गरेको मौलिक हकको कार्यान्वयनमा जोड दिने उद्देश्य राख्छ।
नेपालको संविधानले जातीय भेदभाव तथा छुवाछूतलाई कानुनी रूपमा दण्डनीय अपराध मानेको छ। त्यसका बाबजुद समाजका विभिन्न क्षेत्रमा अझै पनि विभेदका घटनाहरू देखिने गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा यो दिवस केवल औपचारिक कार्यक्रमको विषय मात्र नभई सामाजिक चेतना र व्यवहार परिवर्तनको अभियानका रूपमा महत्वपूर्ण छ।
सरकार, राजनीतिक दल, नागरिक समाज, मानवअधिकारकर्मी तथा विभिन्न संघ–संस्थाहरूले यस अवसरमा अन्तरक्रिया, गोष्ठी, र्याली तथा सचेतनामूलक कार्यक्रम आयोजना गर्दै आएका छन्। उनीहरूले समानता, सम्मान र सामाजिक सद्भावको सन्देश प्रवाह गर्ने गरेका छन्।
जातीय विभेद र छुवाछूत मानव सभ्यतामाथिको कलङ्क हो। समतामूलक, न्यायपूर्ण र सभ्य समाज निर्माणका लागि सबै प्रकारका विभेद अन्त्य गर्दै मानव मर्यादा र समान अधिकारको सम्मान गर्न आवश्यक छ।
