काठमाडौं । फ्रान्समा विद्यालय तथा विश्वविद्यालयको शैक्षिक अवस्था सुधारको माग गर्दै सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन चर्किँदै गएको छ। सेप्टेम्बरको मध्यदेखि सुरु भएको आन्दोलन देशका विभिन्न सहरमा फैलिएको छ। विद्यार्थीहरूले शिक्षकको अभाव, जीर्ण विद्यालय भवन, अत्यधिक विद्यार्थी सङ्ख्या र कमजोर शैक्षिक पूर्वाधार सुधार गर्न सरकारसँग माग गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार अक्टोबर १३ मा फ्रान्सका विभिन्न सहरमा आयोजित प्रदर्शनमा गृह मन्त्रालयको तथ्याङ्कअनुसार करिब एक लाख ६१ हजार ५०० जना सहभागी भएका थिए। विद्यार्थीहरूसँगै शिक्षक, ट्रेड युनियनका प्रतिनिधि तथा अन्य समर्थकहरू पनि प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए। पेरिस, नान्टेस, लियोन, मार्सेई र टुलुजलगायत सहरमा प्रदर्शन भएका थिए।
शैक्षिक सुधार मुख्य माग
आन्दोलनरत विद्यार्थीहरूले विद्यालयमा पर्याप्त शिक्षकको व्यवस्था गर्न, कक्षाकोठाको भीड घटाउन, जीर्ण भवन मर्मत गर्न र गुणस्तरीय शिक्षामा सबैको पहुँच सुनिश्चित गर्न माग गरेका छन्। कतिपय विद्यार्थीले विश्वविद्यालय भर्ना प्रक्रियामा सुधार तथा शैक्षिक अवसरमा रहेको असमानता अन्त्य गर्नुपर्ने आवाजसमेत उठाएका छन्।
विद्यार्थीहरूको आन्दोलनमा विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूले पनि ऐक्यबद्धता जनाएका छन्। स्विडेनी जलवायु अभियन्ता ग्रेटा थनबर्गले अक्टोबर १३ मा पेरिसनजिकैको सेन्ट-डेनिसस्थित विद्यालयमा पुगेर आन्दोलनरत विद्यार्थीहरूलाई समर्थन गरेकी थिइन्।
सरकारको प्रतिक्रियाप्रति असन्तुष्टि
फ्रान्सेली सरकारले प्रभावित विद्यालयमा तीन हजार अस्थायी शिक्षक परिचालन गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको भए पनि विद्यार्थीहरूले उक्त कदम पर्याप्त नभएको बताएका छन्। उनीहरूले तत्कालीन समस्याको समाधानसँगै दीर्घकालीन शैक्षिक सुधारका लागि पर्याप्त बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
यसैबीच, आन्दोलनका क्रममा प्रदर्शनकारी र प्रहरीबीच केही स्थानमा झडप भएका छन्। अश्रुग्यास प्रयोग, विद्यार्थी घाइते भएको घटना तथा प्रहरीको व्यवहारलाई लिएर पनि प्रश्न उठेका छन्। आन्दोलनका क्रममा भएका हिंसात्मक घटनाबारे सम्बन्धित निकायले अनुसन्धान अघि बढाएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
आन्दोलनले सरकारमाथि दबाब बढायो
फ्रान्समा सुरु भएको विद्यार्थी आन्दोलन अहिले शैक्षिक सुधारको मागमा मात्र सीमित नरही सार्वजनिक सेवाको अवस्था र सरकारी नीतिप्रतिको असन्तुष्टिसँग पनि जोडिन थालेको छ। अक्टोबर १७ मा देशका विभिन्न स्थानमा भएका प्रदर्शनमा जीवनयापनको बढ्दो लागत र सार्वजनिक सेवाको अवस्थाप्रति असन्तुष्ट नागरिकहरू पनि सहभागी भएका थिए। केही स्थानमा तोडफोड, आगजनी र प्रहरीसँग झडपका घटना भएका छन्।
फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले विद्यार्थीका गुनासाहरू जायज रहेको स्वीकार गर्दै उनीहरूका मागमा राजनीतिक शक्तिहरूले आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्न खोजेको आशङ्का पनि व्यक्त गरेका छन्। सरकारले आन्दोलनरत विद्यार्थीका माग सम्बोधन गर्न ठोस कदम चाल्नुपर्ने दबाब बढिरहेको छ।
शिक्षामा समान अवसर, पर्याप्त स्रोतसाधन र गुणस्तरीय शिक्षाको माग गर्दै सुरु भएको आन्दोलनले फ्रान्सको शिक्षा प्रणाली तथा सरकारको जवाफदेहितामाथि गम्भीर बहस सिर्जना गरेको छ। आन्दोलन आगामी दिनमा कुन दिशामा अघि बढ्छ भन्ने कुरा सरकारको प्रतिक्रिया र विद्यार्थीका माग सम्बोधन हुने अवस्थाले निर्धारण गर्ने देखिन्छ।
