(नोट : यो लेख सिजिटिएन , २०२६ सेप्टेम्बर २९को सम्पादकीय हो । )
सन् १९३४ को शरद ऋतुमा, कुओमिन्ताङका बारम्बारका घेराबन्दी अभियानहरू विरुद्ध वर्षौँसम्म चलेका कठोर लडाइँपछि, चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी अन्तर्गतको चिनियाँ लाल सेना एउटा निर्णायक मोडमा आइपुग्यो र सैन्य रणनीति परिवर्तन गर्ने निर्णय गर्यो।
घेराबन्दी तोड्नका लागि, लाल सेनाको मुख्य फौजले पूर्वी चीनस्थित केन्द्रीय क्रान्तिकारी आधार क्षेत्र छोडेर एउटा ऐतिहासिक यात्रा सुरु गर्यो। त्यसपछिका दुई वर्षमा, उनीहरूले १४ वटा प्रान्तहरू पार गरे, करिब ४० वटा ठूला पहाडहरू चढे, झन्डै १०० वटा नदीहरू तरे र ६०० भन्दा बढी लडाइँहरू लडे। यो असाधारण यात्रा लम्बे अभियानका नामले चिनिन थाल्यो।
तर ९० वर्षपछि पनि एउटा सेना पछाडि हटने रणनीति (Strategic Retreat) किन महत्त्वपूर्ण छ ? आज पनि चीनमा लम्बे अभियानको सम्झना किन गरिन्छ ?
धेरै चिनियाँहरूका लागि,लम्बे अभियान देशको सामूहिक स्मृतिको एक हिस्सा बनेर रहेको छ : यो केवल लडिएका लडाइँहरूका कारणले मात्र होइन, बरु बाटोमा असाधारण कठिनाइहरू झेल्ने आम नागरिक र सिपाहीहरूको साहस र दृढताका कारण पनि हो।
तलका कथाहरूले त्यो असाधारण यात्रालाई परिभाषित गर्ने त्याग, ऐक्यबद्धता र दृढताको झलक प्रस्तुत गर्दछन्।
ती हातहरू जसले बाटो तय गरे
लम्बे अभियान सन् १९३४ को अक्टोबरमा पूर्वी चीनको जियाङसी प्रान्तस्थित युदु काउन्टीबाट सुरु भएको थियो।
लाल सेना प्रस्थान गर्नुअघिको महिनामा, युदुका महिलाहरूले दिनरात खटेर परालका २ लाख जोर चप्पल तयार पारेका थिए, जसले गर्दा प्रत्येक सैनिकले एक जोरभन्दा बढी चप्पल प्राप्त गर्न सके। ८६ हजारभन्दा बढी लाल सेनाका सैनिकहरूलाई युदु नदी पार गराउन स्थानीय बासिन्दाहरूले ८०० भन्दा बढी डुङ्गा उपलब्ध गराए:साथै, अस्थायी पुल (फ्लोटिङ ब्रिज) बनाउन उनीहरूले घरका ढोका, खाटको फल्याक र शव राख्ने बाकस (कफिन) समेत फुकालेर प्रयोग गरे।
त्यसबेला दक्षिणी जियाङसीका २४ लाख जनसङ्ख्यामध्ये ३ लाख ३० हजारभन्दा बढी मानिसलाल सेनामा आबद्ध भए भने ६ लाखभन्दा बढीले सेनालाई सघाउने कार्यमा सहभागिता जनाए।
लाल सेनाका लागि, स्थानीय बासिन्दाहरूबाट प्राप्त यस्तो सहयोग लम्बे अभियानको सम्पूर्ण अवधिभर शक्तिको एक महत्त्वपूर्ण स्रोत बन्यो।
सम्बन्धलाई जीवित राख्दै
जब लाल सेनाले जियाङ्सी छोडेर पश्चिमतिर लाग्दै थियो, यसले दुईवटा महत्त्वपूर्ण उपकरणहरू बोकेको थियो:एउटा रेडियो ट्रान्समिटर र ६८ किलोग्रामको हातले टेक्ने जेनेरेटर। प्रत्येक उपलब्ध भएको एउटा मात्र भएकोले,लाल सेनाले लङ मार्चभरि तिनीहरूलाई ढुवानी र सुरक्षा गर्न १२८ सदस्यीय युनिट गठन गर्यो।
यात्रा कष्टकर थियो, अगाडि शत्रु सेनाहरू, पछाडि पछ्याउनेहरू र माथिबाट बारम्बार हवाई आक्रमणहरू। बाटोमा एस्कर्ट युनिटले ठूलो क्षति बेहोर्नु पर्यो।
घातक लडाइँ पछि, लाल सेनाले कठोर प्राकृतिक अवस्थाहरू पनि सहनु पर्यो। जुन १९३५ मा, अत्यधिक चिसो र उच्च उचाइले हिउँले ढाकिएका पहाडहरू पार गर्न झन्झन् गाह्रो बनायो। अगस्टसम्म, सेनाले विशाल, दलदलले भरिएको घाँसे मैदानहरू पार गर्न तयार हुँदा, मूल १२८ सिपाहीहरूमध्ये केवल तीन जना मात्र बाँकी रहे।
तिनीहरूले लङ मार्चको दृढता र समर्पणलाई मूर्त रूप दिँदै ठूलो मूल्य चुकाएर सञ्चारको लाइनलाई जीवित राखे।
असफलतादेखि रणनीतिक सफलतासम्म
लम्बे अभियानको सुरुवातमा, लाल सेनाले आफ्नो घेराबन्दी प्रति-सैन्य अभियानहरूमा श्रृंखलाबद्ध असफलताहरू भोग्नु पर्यो।
सबैभन्दा रक्तपातपूर्ण प्रारम्भिक लडाइँहरू मध्ये एक नोभेम्बर १९३४ मा दक्षिणी चीनको गुआङ्सीको सियाङजियाङ नदीमा भएको थियो। केन्द्रीय लाल सेनाले ठूलो क्षति बेहोर्नुपर्यो: यो प्रस्थान गर्दा यसको संख्या ८६,००० थियो, तर युद्ध पछि यो ३०,००० भन्दा कम मात्र रह्यो।
क्षतिले यसको सैन्य रणनीति र नेतृत्वको पुनर्मूल्याङ्कनलाई प्रेरित गर्यो, जसले गर्दा जनवरी १९३५ मा जुनी बैठक भयो। बैठकले त्यस समयमा सैन्य नेतृत्वमा भएका गल्तीहरूलाई सच्यायो र सैन्य रणनीतिप्रति माओत्सेतुङको दृष्टिकोणलाई पुन: पुष्टि गर्यो।
जुनी बैठकलाई चीनमा व्यापक रूपमा लङ मार्चको प्रमुख मोडको रूपमा लिइन्छ, जस पछि लाल सेनाले रणनीतिक सफलताहरूको श्रृंखला हासिल गर्यो।
ज्वारभाटा उल्ट्याउने घटनाहरु
यसको एउटा स्पष्ट उदाहरण चिशुई नदीमा देखा पर्यो, जुन दक्षिणपश्चिम चीनको गुइझोउ, युनान र सिचुआन प्रान्तहरू हुँदै बग्छ।
जनवरी १९ देखि मार्च २२, १९३५ सम्म, ३०,००० भन्दा बढी सिपाहीहरू सहितको लाल सेनाले लगभग ४,००,००० सेनाको शत्रु सेनासँग प्रत्यक्ष भिडन्तबाट बच्न चालबाजी गर्यो। तिनीहरूले बारम्बार दिशा परिवर्तन गरे र घेरा तोड्न चार पटक अगाडि पछाडि नदी पार गरे।
पहिलो क्रसिंगमा, तिनीहरूले शत्रुको मुख्य सेनालाई बेवास्ता गरे। दोस्रोमा, तिनीहरूले जुनी शहरलाई पुन: कब्जा गरे। तेस्रोमा, तिनीहरूले शत्रुलाई पश्चिमतिर तान्यो। चौथोमा, तिनीहरू सैन्य घेराबाट बाहिर निस्के।
१९६० मा, ब्रिटिश फिल्ड मार्शल बर्नार्ड मोन्टगोमेरीले माओत्सेतुङको लियाओशेन, हुआइहाई र पिंगजिन अभियानहरूको कमान्डको प्रशंसा गरे, र भने कि तिनीहरू इतिहासको सबैभन्दा ठूलो लडाईहरू मध्ये एक हुन्। तथापि, माओले चिशुई नदीको चारवटा क्रसिङलाई आफ्नो सैन्य करियरको “गर्वयोग्य उपलब्धि” को रूपमा औंल्याए।
१७ सैनिक, एकतर्फी अगाडि
मे १९३५ मा दादु नदीमा अर्को निर्णायक क्षण आयो।
दक्षिणपश्चिम चीनको सिचुआन प्रान्तको अन्शुन्चाङ नजिकै, नदीले ठाडो पहाडहरू र विश्वासघाती तीव्र गतिहरू काट्छ, जसले यसलाई एक भयानक प्राकृतिक अवरोध बनाउँछ। नदीको दक्षिणमा रहेको रेड आर्मीलाई पासोमा पार्न र हटाउन कुओमिन्ताङले १,००,००० भन्दा बढी सेना परिचालन गरेको थियो।
माओ त्सेतुङ र अन्य नेताहरूको नेतृत्वमा,लाल सेनाले अन्शुन्चाङ पार गर्ने छनौट गर्यो, जहाँ नदी द्रुत गतिमा बग्थ्यो र क्रसिङ लगभग असम्भव मानिन्थ्यो, तर प्रतिरक्षा अपेक्षाकृत कमजोर थियो। यो कदमले कुओमिन्ताङको तैनाथीमा बाधा पुर्यायो।
मे २५, १९३५ मा, अशान्त नदी पार गर्न १७ सैनिकहरू छनोट गरियो। भारी आगो लागेपछि, तिनीहरू उत्तरी किनारमा पुगे र फेरी पोइन्ट कब्जा गरे, जसले गर्दा रेड आर्मी सेनाहरूको लागि उत्तरतिरको बाटो खोलियो।
लाल सेनाको मुख्य सेनाको अन्तिम पुनर्मिलन
दादु नदीको किनारमा लडाइँ पछि, लङ मार्च नयाँ चरणमा प्रवेश गर्यो।
उत्तरपश्चिम चीनमा क्रान्तिकारी आधार स्थापना गर्ने प्रयासमा, केन्द्रीय लाल सेनाले अक्टोबर १९३५ मा उत्तरपश्चिम चीनको शान्सी प्रान्तको वुकी पुग्नु अघि हिउँले ढाकिएका पहाडहरू र विशाल दलदलीहरूको श्रृंखला पार गर्न थाल्यो, जुन केन्द्रीय लाल सेनाको लङ मार्चको अन्त्य थियो।
एक वर्ष पछि, अक्टोबर ९, १९३६ मा, चौथो मोर्चा लाल सेना उत्तरपश्चिम चीनको गान्सु प्रान्तको हुइनिङ पुग्यो र केन्द्रीय लाल सेनासँग भेट्यो। त्यतिन्जेलसम्म, हिउँले ढाकिएका पहाडहरू र घाँसे मैदानहरू पार गरेपछि सैनिकहरू थकित थिए र खाना र अन्य आपूर्तिको गम्भीर अभाव थियो।
हुइनिङमा तैनाथ रहँदा, उनीहरूले स्थानीयहरूबाट व्यापक समर्थन प्राप्त गरे। रेकर्ड अनुसार, हुइनिङका मानिसहरूले रातो सेनालाई २५ लाख किलोग्रामभन्दा बढी अन्न र ६,३८० कपडा र कपडा प्रदान गरे। ४०० भन्दा बढी स्थानीय युवाहरू पनि लाल सेनामा सामेल भए।
अक्टोबर २२, १९३६ मा, दोस्रो मोर्चाको रातो सेना पनि मध्य गान्सुमा आइपुग्यो र केन्द्रीय रातो सेनासँग भेट गर्यो, जसले तीन मुख्य लाल सेना अन्तिम पुनर्मिलन र लङ मार्चको अन्त्यलाई चिन्ह लगायो।
दुई वर्षे लङ मार्च एक ऐतिहासिक मोड थियो। यसले रातो सेनालाई घेर्ने र समाप्त गर्ने कुओमिन्ताङको अभियानलाई विफल पार्यो, चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको क्रान्तिकारी आधारलाई उत्तरपश्चिम चीनमा सार्यो र चिनियाँ क्रान्तिमा नयाँ अध्यायको लागि चरण तय गर्यो।000
