जेसी सिंजाली, सुर्य थापा
पान्डिचेरी बोटानिकल गार्डेनले आफ्नो २०० औं वर्षमा प्रवेश गरेको छ। पान्डिचेरी बोटानिकल गार्डेन १८२६ मा फ्रान्सेली वैज्ञानिक प्रयोगको रूपमा सुरु भएको थियो, जुन पेरोटेट जस्ता प्रख्यात वनस्पतिविद्हरूको कामबाट विकसित भएको थियो र आज पान्डिचेरीमा ऐतिहासिक, शैक्षिक र मनोरञ्जनात्मक हरियो स्थलचिह्नको रूपमा खडा छ।पान्डिचेरी बोटानिकल गार्डेन १८२६ मा पान्डिचेरी प्राणी उद्यानको रूपमा स्थापित भएको थियो।
यसको मूल उद्देश्य वैज्ञानिक अनुसन्धान थियो , विश्वभरका विभिन्न बोटबिरुवाहरू पान्डिचेरीको हावापानीमा कसरी अनुकूल हुन्छन् भनेर अध्ययन गर्नु थियो ।१८२९ सम्ममा, बगैंचामा पहिले नै ८००÷९०० बोटबिरुवा प्रजातिहरू थिए।
१८३८ मा, प्रसिद्ध वनस्पतिशास्त्री एस.जी. पेरोटेटले जिम्मेवारी लिए र धेरै दुर्लभ र विदेशी बोटबिरुवाहरू परिचय गराएर यसलाई ‘जीवित हर्बेरियम’ मा रूपान्तरण गरे।
उनका योगदानहरू यति महत्त्वपूर्ण थिए कि बगैंचा भित्र उनको लागि स्मारक अझै पनि अवस्थित छ।
लगभग २२ एकडमा फैलिएको यस बगैंचामा अहिले १५००ं बोटबिरुवाका प्रजातिहरू छन्।
सबैभन्दा पुराना रूखहरू (उमेर) बमब्याक्स, खया (१८० वर्ष पुरानो)
पेरोटेट पछि पान्डिचेरी बोटानिकल गार्डेनको मर्मत गर्ने वनस्पतिविद्हरू
श्री काउन्टेस्ट लाकोर (१८७०)
श्री पेलेटियर (१८७५)
श्री रेयनाड (१८८५)
श्री अचार्ट (१८८४)
श्री मोन्सेग्नेर लेभिल (१८८७)
फ्रान्सेलीहरूबाट शक्ति हस्तान्तरण (१९५०–१९६०) पछि, बगैंचा भारतीय प्रशासन अन्तर्गत आयो।
यसलाई विषयगत खण्डहरूमा विभाजन गरिएको छ र यसले धेरै उद्देश्यहरू पूरा गर्दछः
वनस्पति अनुसन्धान र संरक्षण
सार्वजनिक शिक्षा
पर्यटन र मनोरञ्जन
आज लोकप्रिय सुविधाहरूमा समावेश छन्m
संगीतमय फाउन्टेन
खेलौना रेल
एक्वेरियम
दुर्लभ र विदेशी बिरुवाहरूको संग्रह भएको छ ।साथै आर्थिक रुपमा पनि राम्रो आयतन गरेको छ ।जहाँ नेपाली मजदुर हरुको पनि उपस्थिति रहेको छ जुन ठाउँमा भलिबल खेल मैदान भएको कारणले नेपाली हरुको उपस्थित राम्रो हुने हुदा र पान्डिचेरीको मुटु भएको स्थान पनि भएको कारणले यो ठाउँमा खेलकुद कार्यक्रम गर्दा राम्रो उपस्थिति हुने गर्दथियो
यस्तो ठाउँमा २७ अगष्ट १९९५मा म अखिल भारत नेपाली एकता समाजको सदस्य बन्ने मौका पाएको इतिहास हेर्दा म एउटा असल समाजमा प्रवेश भएको रहेछु भन्ने महसुस गरेको छु कि यो चराचर जगतमा र संसारमा मानव समाजमा आवश्यकता रहने प्राकृतिक स्वास्थ्यलाई आवश्यकता हुने बगैंचामा समाज परिवर्तनको बाटो भेटाउनु र सामाजिक रुपमा लाग्नु पनि चानचुने कार्य होइन ।यस अवस्थामा पान्डिचेरी नजिकका भौतिक संरचना साथै फ्रान्सको अन्डरमा अझै पनि भौतिक संरचना परिवर्तनको अनुमतिपत्र जस्ता कानुनी कार्यहरु अझैसम्म कायमै रहेको अवस्था छ।
मसँग अझैसम्म सम्मान साथ सदस्यता प्रमाणपत्र सुरक्षित छ ।
